Sieja

ichtiologia

Sieja charakteryzuje się bardzo dużą zmiennością pod względem cech merystycznych. Na tej podstawie wyróżnia się na całym obszarze jej występowania 'aż około 300 form lokalnych.Sieje występujące w naszych wodach powszechnie uważane są za jeden gatunek — Coregonus lavaretus (L.), w obrębie którego można wyróżnić 4 formy: —    Coregonus lavaretus lavaretus, występująca autochtonicznie w przybrzeżnych wodach południowego Bałtyku; —    Coregonus lavaretus holsatus, występująca w jeziorach Międzychodzkich (Kaj 1955). Z powodu małej liczby wyrostków filtracyjnych Svardson (1952) zalicza ją do gatunku Coregonus nasus; —    Coregonus lavaretus maraena, mająca średnio gęsty aparat filtracyjcy (24—34 wyrostki). Występowanie jej stwierdzono w jeziorze Miedwie i kilku innych zbiornikach w zachodniej Polsce; —    Coregonus lavaretus generosus, zwana sieją szlachetną, o gęstym aparacie filtracyjnym, będąca odpowiednikiem gatunku Coregonus oxy-rhynchus (L.) Sieja trze się późną jesienią, kiedy temperatura wody wynosi około 4,5°C. Samce dojrzewają płciowo w trzecim, a samice w czwartym roku życia. Sposób odżywiania się siei zależy od gęstości aparatu filtracyjnego i warunków środowiska. Osobniki z gęstym aparatem filatracyjnym przez całe życie mogą bazować na zwierzęcych organizmach planktonowych i przebywać w pelagialu. Sieje rzadkofiltrowe w pierwszych 1—2 latach życia odżywiają się również planktonem, a później przechodzą na odżywianie się organizmami dennymi. Wszystkie formy po osiągnięciu większych rozmiarów, mogą przejawiać tendencje do drapieżnego trybu życia. Tempo wzrostu siei jest bardzo zróżnicowane. Ogólnie jest on jednak dość szybki. W piątym roku życia sieja szlachetna osiąga przeciętnie długość ok. 40 cm (rys. 54) i masę 900 g (Szczerbowski 1978). Wahania w tempie przyrastania są różne dla poszczególnych jednostek systematycznych i istniejących warunków pokarmowych. Forma Coregonus lavaretus holsatus i Coregonus lavaretus maraena osiąga masę ponad 6 kg, a Coregonus lavaretus generosus nieco ponad 3 kg. Wynika to głównie z ich odmiennego sposobu odżywiania. Można stwierdzić, że sieja rzadkof iltrowa może zdobyć dostateczną ilość pokarmu tylko w zbiornikach z hypolimnionem zasobnym w tlen i faunę denną, i nie powinna być wprowadzona do jezior o bardzo zaawansowanym stopniu eutrofizacji. Duże zróżnicowanie tempa wzrostu i maksymalnych rozmiarów obserwuje się również u osobników należących do tej samej formy, lecz bytujących w różnych zbiornikach. Zależy to głównie od ilości dostępnego pokarmu. Na przykład sieja Coregonus lavaretus generosus w jeziorze Mamry w wieku pięciu lat osiągała przeciętnie masę 1075 g, w-jeziorze Gołdopiwo — 780 g, a w jeziorze Maróz — 556 g. Zróżnicowanie to, jak również śmiertelność powyżej czwartego roku życia sięgająca 60—70% (Szczerbowski 1970, 1977 b), rzutują na jej możliwości produkcyjne, stanowią podstawę przy ustalaniu wymiarów gospodarczych osobników, powyżej których mogą być one odławiane. Muszą one być dostosowane do wielkości osiąganych przez określoną populację przed uzyskaniem dojrzałości płciowej. W zależności od szybkości przyrastania wymiary te powinny być zróżnicowane w sposób następujący: dla siei rosnącej bardzo wolno — 36 cm, wolno — 39,5 cm, przeciętnie — 43 cm, szybko — 45,5 cm i bardzo szybko — 47,5 cm. Odłowy siei w Polsce w latach 1951—1977 wzrosły ponad dwudziestokrotnie, przekraczając wartość 80 ton. Prowadzi się je głównie przy użyciu wontonów. Wzrost ten spowodowany został znacznym rozszerzeniem liczby zarybianych zbiorników. Aktualnie sieja występuje w około 270 jeziorach. Wzrost pozyskiwanej masy zależy głównie od ilości wprowadzonego materiału zarybieniowego i liczby przeprowadzonych zarybień (Szczerbowski 1977 a). Sieja gęstofiltrowa ma wymagania podobne do sielawy. Najbardziej właściwe dla niej są zbiorniki o średniej głębokości ponad 10 m, dobrze natlenione o rozległych i dostępnych przez większą część roku płaszczyznach misy jeziornej. Materiał zarybieniowy do 1975 r. produkowany był głównie na podobnych zasadach jak sielawy, z tym, że większość wylęgu siei podchowy-wano w stawach do' osiągnięcia wielkości narybku letniego (ok. 7 cm) lub jesiennego (15 cm). Czasem przeprowadzano również tarło w stawach, przeznaczając do 'tego średniej wielkości magazyny karpiowe o głębokości od 1,5 do 2 m, o dnie mineralnym, częściowo porośniętym trawą (Kempińska, Korycki 1968). Średnia głębokość wody nie powinna w nich przekraczać 30 cm. Tarło przeciąga się czasem do 3 tygodni, po czym tarlaki należy odłowić, wodę w stawie spiętrzyć i staw przeznaczyć do inkubacji ikry. Rozwój ikry trwa od 3,5 do 4 miesięcy. Wylęg odławia się w odłówce za mnichem i podobnie jak materiałem uzyskanym z wylęgarni obsadza się stawy do produkcja narybku lub wsiedla do jezior. O gęstości obsady decyduje żyzność stawów. Przyjmując optymalną masę jednostkową narybku jesiennego na 10—15 g, w chowie czystym do stawów o wydajności naturalnej około 250 kg/ha wprowadza się 80 —100 tys. sztuk wylęgu na 1 ha. W stawach dodatkowo użyźnianych obsady można podwoić. W chowie mieszanym z karpiem obsady powinny być o połowę niższe. Straty w pierwszym roku sięgają 70—80%. Uzyskany narybek przeznacza się na zarybianie jezior lub do dalszego wychowu w stawach. W ostatnich latach (Uryn, Bryliński 1974, Bryliński i inni 1975 a, b, c) produkcję narybku letniego i jesiennego siei prowadzi się głównie w sadzach jeziorowych. W Rosji opracowano biotechnikę produkcji narybku siei w jeziorach — podchowalnikach (Sterligow 1975). Do zbiorników, w których biomasa zooplanktonu wynosiła 1—2 g/m3, a bentosu 50—-100 kg/ha, wprowadzano 10 tys. szt/ha wylęgu, a do zbiorników, w których występowało 2—3 g/m3 planktonu i 150—300 kg/ha bentosu — 20 tys. wylęgu i uzyskiwano narybek jesienny o masie ok. 20 g.
Polecamy