Karp

ichtiologia

Karp jest rybą szeroko rozprzestrzenioną w świecie. Jest podstawowym obiektem chowu i hodowli w stawach, a do rzek i jezior trafia głównie jako materiał zarybieniowy. W środowisku rzecznym i jeziorowym w klimacie Polski nie odbywa efektywnego rozrodu, ponieważ w czasie tarła wymaga wody o temperaturze 18—20°C. Ikrę składa na podłożu roślinnym, w ilości 100—200 tys. ziaren na każdy kg masy ciała. Dojrzałość płciową uzyskuje w bardzo różnym czasie np. w Indiach spotyka się dojrzałe samice już w wieku 6 miesięcy, a w umiarkowanym klimacie krajów Europy środkowej samce karpia dojrzewają w wieku 3 lat, a samice rok później. Karp należy do ryb wszystkożernych. Zasadniczym jego pokarmem są bezkręgowce strefy dennej, ale występując w większym zagęszczeniu zjada również chętnie nasiona lądowych roślin zbożowych, strączkowych i inne pasze roślinne. Karp zaliczany jest do ryb długowiecznych; w kilku przypadkach znajdowano osobniki żyjące około 40 lat (Wolny 1976). Wychów materiału obsadowego w polskich gospodarstwach rybackich prowadzony jest najczęściej systemem Dubisza. Wylęg, pozyskany na drodze tarła naturalnego lub sztucznego, wprowadza się do przesadek I w ilości około 50—60 tys. szt./ha. W płytkiej i dobrze nagrzanej wodzie tych stawów wylęg odżywia się wrotkami, drobnymi widłonogami oraz larwami ochotkowatych. Na przełomie czerwca i lipca powinien osiągnąć masę około 3 g, przy stratach rzędu 25—50% (Gierałtowski i inni 1965). Do przesadek II wprowadza się już narybek, w ilości 10—20 tys. szt./ha. W końcu sezonu narybek powinien osiągnąć masę 50—100 g. Straty w tym okresie wahają się przeciętnie od 25 do 40% obsady. Narybek w czasie zimowania w obsadzie ok. 50 000 szt./ha traci około 8—10% masy. Po przezimowaniu może być użyty do zarybiania wód otwartych, w których nie występują drapieżniki, lub przeznaczony do dalszego wychowu w stawach do wielkości kroczków. Stawy kroczkowe obsadza się na wiosnę (przeważnie w drugiej połowie kwietnia) narybkiem w ilości od 2 do 10 tys. sztuk na 1 ha. Po zakończeniu sezonu wzrostowego kroczki osiągają masę ok. 0,5 kg i po przezimowaniu w zagęszczeniu do ok. 20 000 sztuk na 1 ha zimochowu mogą być wprowadzane do jezior. Produkcja karpia w jeziorach posiada wielu zwolenników nie tylko w Polsce lecz i w krajach ościennych. Na przykład w NRD w latach 1957—1968 w jeziorach produkowano około 2 tys. ton karpi rocznie. Jeziora przeznaczone do tej produkcji powinny być łatwo odławialne, a szczupak (zwłaszcza duży) i roślinność twarda poważnie liczebnie ograniczone. Jeziora te wymagają stałej pielęgnacji i kontroli. Jeziora przed zarybieniem karpiem należy dodatkowo odgrodzić na dopływie i odpływie oraz ograniczyć liczebność leszcza i krąpia jako konkurentów pokarmowych karpia. Zarybianie jezior przeprowadza się najczęściej na wiosnę. Liczebność obsady uzależniona jest od żyzności zbiornika. Stosując chów intensywny z żywieniem, na 1 ha jeziora wprowadza się od 300 do 700 szt. kroczków o masie jednostkowej ok. 250 g; w gospodarce ekstensywnej tylko od 60 do 150 szt. (Nowak, Waluś 1969). Zarybienie jezior narybkiem karpia w większości przypadków nie dawało pozytywnych rezultatów, ponieważ straty w obsadach dochodziły do 70%. Gospodarka karpiowa w jeziorach jest opłacalna szczególnie wówczas, jeżeli odłowi się około 80% wpuszczonej ilości ryb, współczynnik pokarmowy będzie niższy niż 3, a stosunek ogólnej masy obsady do masy wyłowionych ryb — wyższy niż 1 : 3. Nowak i Waluś (1969) podali wzór do obliczania opłacalności zarybiania jezior karpiem. W praktyce prowadzone były próby intensywnego chowu karpi w jeziorach o obniżanym poziomie lustra wody, stosując uprzednie trucie ryb autochtonicznych i żywienie karpi podobnie jak w warunkach stawowych. W niektórych przypadkach pozwoliło to uzyskać nawet 6—10-krotny wzrost wydajności i dojście do poziomu 350—400 kg/ha (Waluś, Zarecki 1969). W Rumunii w nieco korzystniejszych warunkach klimatycznych obsadzono karpiem oraz rybami roślinożernymi ponad 10 tys. ha jezior przyduchowych, czego efektem był wzrost wydajności do 600 kg/ha. W Związku Radzieckim uzyskano dobre rezultaty chowu karpia wraz z pelugą w jeziorach przygotowanych do tego metodą chemiczną. Podjęto również szereg prób chowu karpia w sadzach umieszczonych w jeziorach i rzekach (Iwaszkiewicz, Mastyński 1974, Iwaszkiewicz 1975, Maslenikowa 1976). Dostarczenie odpowiedniej paszy umożliwia wyprodukowanie w ten sposób ryb towarowych nawet w ilości do 100—150 kg/m2. Praktycznie metodę tą można stosować tylko w małej ilości wybranych zbiorników. Opłacalność tego typu chowu jest jednak problematyczna, chociaż karpie przyrastają czterokrotnie szybciej niż pstrągi (Reichle 1971). Karp jest rybą trudnołowną. Z łatwością unika narzędzi ciągnionych, toteż do jego połowu stosowane są najczęściej całe zestawy narzędzi. Obok specjalnego niewodu karpiowego (Dembiński, Swierzowski 1968) i przywłoki używane są wontony i agregaty prądotwórcze. Najlepsze efekty uzyskuje się w jesieni po silnym ochłodzeniu wody lub już po jej zamarznięciu. Od 1960 roku połowy karpia w jeziorach systematycznie wzrastały od 58,6 do 486,9 t (w 1977 r.). Średnia roczna zwyżka wynosiła 25,4 t (rys. 61). Produkcja karpia w jeziorach, zarybianych już podchowanym materiałem stwarza duże perspektywy rozwoju.
Polecamy