Amur biały

ichtiologia

Środowiskiem naturalnym amura białego są wody południowo-wschodniej Azji. Do Polski sprowadzono go w 1964 roku jako naturalnego melioratora wód (Opuszyński 1972). Aktualnie spotykany jest powszechnie w wielu krajach Europy i Ameryki (Fischer, Lyakhnivich 1973). Najbardziej rozprzestrzeniony jest jednak na terenie Związku Radzieckiego. Po wprowadzeniu go do zbiorników zaporowych, m.in. do Wołgogradzkiego (Wergun 1975) i Kanału Karakumskiego (Nikolskij, Ałiew 1974), połowy ogólne wzrosły tam około 6,5-krotnie. W podgrzanych wodach jeziora Gosławickiego amury osiągały dojrzałość płciową w wieku 5—6 lat (Wolny 1969). W zbiornikach naturalnych amur trze się w wodzie płynącej o temperaturze 21—22°C (Antalfi, Tolg, 1975). Wylęg i młodszy narybek amura odżywia się zooplanktonem. Narybek o długości 6-—10 cm pobiera już pokarm roślinny. Chętnie zjada różnego rodzaju śrutę, nasiona chwastów, ziarno jęczmienia, groch, itp. Dobowe zapotrzebowanie pokarmowe tego gatunku uzależnione jest od temperatury wody. Żerowanie rozpoczyna przy 12°C i wówczas jego dobowe spożycie wynosi 50% masy jego ciała. W temperaturze od 22 do 23°C dochodzi ono do 100—120% jego masy. W wyższych temperaturach na przyrost 1 kg masy ciała amura potrzeba od 30 do 80 kg roślin wodnych lub 27 kg lucerny. Tempo wzrostu tego gatunku w zbiornikach naturalnych na terenie Polski jest równie szybkie jak w dorzeczu rzeki Amur (Krzywosz 1973). Wylęg amura i innych ryb roślinożernych produkują centralne ośrodki zarybieniowe. Wykorzystują do tego celu wodę podgrzaną uzyskiwaną w czasie procesu chłodzenia urządzeń w zakładach energetycznych. Wyhodowane uprzednio tarlaki przed uzyskaniem przez nie pełnej dojrzałości poddaje się hypofizacji, używając do tego od 2,5—2,6 mg (Popescu i inni 1970) do 7,5 mg (Bobrowa, Bobrów 1974) przysadki mózgowej na na 1 kg ciała ryby. Następnie przeprowadza się sztuczne tarło. Średnica zapłodnionych jaj wzrasta w czasie pęcznienia od 1,2 do 4,2 mm. Optymalna temperatura wody do inkubacji ikry wynosi 24°C. Inkubacja w aparatach Weissa trwa 34 godziny. Larwy wylęgają się w aparatach i spływają do koryt wylęgowych, skąd przenoszone są do podchowalni, a następnie do stawów na czas wychowu wstępnego, tj. na około 30 dni. W dalszych stadiach podchowu narybek można łączyć z innymi rybami roślinożernymi (patrz tołpyga pstra) lub z karpiem. Ogólne zagęszczenie powinno wtedy wynosić 150 000 szt./ha, a stosunek liczbowy amura do tołpygi od 3 : 7 do 4:6. Narybek amura do jesieni uzyskuje masę około 80 g i po przezimowaniu może zostać użyty do zarybiania rzek i jezior. W stawach Jugosławii przeżywalność narybku wynosiła średnio 28% (Djisalov 1972). W Bułgarii w czasie wstępnego podchowu zastosowano żywienie skorupiakami z gatunku Artemia salina. Wtedy przeżywalność dochodziła do 68% (Ljudskanova, Joshev 1972). Zbiornik typowany do zarybienia amurem musi mieć odpowiednią zasobność pokarmową. Należy także uwzględnić odbywane przez amura wędrówki pokarmowe i jego częste ucieczki z zarybianego jeziora. Ponadto amur przebywa najczęściej w strefie litoralnej, przez co jest w większym stopniu zagrożony ze strony drapieżników. Dlatego w zarybianym zbiorniku należy zamknąć odpływy, a liczebność ryb drapieżnych ograniczyć do minimum. Amur biały przyczynia się do wzrostu produkcji rybackiej z jednej strony likwidując nadmiar roślinności wodnej (Jahnichen 1973, Nowik 1974), a z drugiej skracając łańcuch pokarmowy. Na 1 kg przyrostu amur niszczy około 120 kg roślin, z których wykorzystuje tylko ok. 50%. Aklimatyzacja ryb roślinożernych nie wszędzie jednak spotyka się z jednoznacznie pozytywną oceną. Straub (1974) podaje przykłady wód, których zanieczyszczenie po wyniszczeniu przez te ryby roślinności wzrosło. Wspomina również o przenoszeniu przez nie chorób na inne gatunki, wskazując w związku z tym na potrzebę zachowania dużej ostrożności przy aklimatyzacji nowych gatunków.
Polecamy